Логопед шифокор болалардаги турли нутқ бузилишларини диагностика қилиш ва тузатиш билан шуғулланади. У ўз амалиётида гапирмайдиган, жуда кам сўзлайдиган ёки товушларни тўғри айтмаслик, гаплар тузишда қийинчиликларга дуч келадиган болаларга ёрдам беради.
Мутахассис қуйидаги нутқ бузилишлари билан ишлайди:
- ОНР (нутқнинг умумий ривожланмаганлиги): нутқнинг барча таркибий қисмларини шакллантиришда ёрдам беради — тушунишдан тортиб, луғавий захира, грамматик тузилиш ва боғлиқ нутқни шакллантиришгача
- Дислалия: товушларни нотўғри айтилишини тузатади, жумладан уларни алмаштириш, бузиш ёки қолдириш ҳолатларини
- Дизартрия: нутқ мушаклари фаолияти бузилган болалар билан ишлайди, бу ҳолатда нутқ ноаниқ ва тушунарсиз бўлади
- Нутқ ривожланишининг кечикиши: болани гапира бошлашга ёрдам беради, мулоқотга бўлган қизиқишни оширади, луғавий захирани фаоллаштиради
- Фонетико-фонематик бузилишлар: эшитиш эътибори ва фонематик эшитувни ривожлантиради, товушларни фарқлаш ва аниқ талаффуз қилишни ўргатади
Иш қандай олиб борилади:
- Аввал бошланғич текширув ва логопедик диагностика ўтказилади
- Индивидуал тузатиш дастури тузилади
- Машғулотлар замонавий методикалар асосида ўйин тарзида ўтказилади — бу ўрганиш жараёнини қизиқарли ва тушунарли қилади
- Мутахассис фақат бола билан эмас, балки ота-оналар билан ҳам ишлайди — тавсиялар беради, уйда бажариш учун машқларни тавсия қилади ва кундалик ҳаётда нутқ ривожланишини қўллаб-қувватлаш усулларини ўргатади
Логопед ишларининг натижаси бу:
- Гапирмайдиган болаларда нутқни йўлга қўйиш
- Товушларнинг тўғри айтилишини яхшилаш
- Фразали ва боғлиқ нутқни ривожлантириш
- Боланинг мулоқотда ўзига ишонч пайдо қилиши
Мутахассис ҳар бир болага нутқий салоҳиятини очишда ёрдам беради ва нутқни ривожлантириш жараёнини қулай ҳамда самарали қилади.
